Witold K. (Wit Leszek Kaczanowski) [ur. 1932]
Bez tytułu, 1963
Technika: akwarela i tusz na papierze
Sygnatura: lewy górny róg – „Witold K. 1963”
Wymiary: 41,5 × 29,5 cm (arkusz), 50 × 32,5 cm (w świetle oprawy)
Stan zachowania: dobry, papier lekko pofalowany, widoczne ślady starzenia i lekkie zabrudzenia marginesów
Unikatowa,
wczesna praca Witolda K., powstała jeszcze przed jego emigracją do
Francji. Charakterystyczna dla wczesnego okresu twórczości artysty
kompozycja oparta jest na uproszczonych, organicznych formach i
ograniczonej palecie barw, co pozwala odnaleźć w niej zapowiedź
późniejszych cykli, takich jak „Samotność” czy „Czarne dziury”. Praca ta
może być ważnym świadectwem przejścia artysty od estetyki
postkonstruktywistycznej do indywidualnego języka wyrazu.
Witold-K. (Wit
Leszek Kaczanowski), ur. Warszawa 1932. Jego ojcem był Feliks
Kaczanowski, wieloletni dyrektor Szpitala Psychiatrycznego w Tworkach.
Dzieciństwo i okres okupacji niemieckiej, które jako dziecko spędził za
murami szpitala, odcisnęły piętno na późniejszej twórczości artysty.
„Nie ma większej samotności niż ta, w którą człowieka spycha choroba
psychiczna” – zauważa Witold K.
Studiował na Akademii Sztuk
Pięknych w Warszawie na Wydziale Grafiki. Był uczniem m.in. Eugeniusza
Arcta, Henryka Tomaszewskiego i Wojciecha Fangora, który tak wspominał
go po latach: „Podczas egzaminu podszedł do mnie i uprzejmie, ale
stanowczo poprosił o najwyższą ocenę. Nie miał wątpliwości, że to
właśnie powinien dostać. Po obejrzeniu jego pracy też nie miałem
wątpliwości”.
Studia ukończył w 1956 roku. Od tego momentu brał
udział w wystawach prezentujących najmłodsze pokolenie polskich
artystów, m.in. w Wystawie Młodej Plastyki w Warszawie (1956) czy
wystawie malarstwa w Muzeum Narodowym w Warszawie (1961). Pierwsza
wystawa indywidualna artysty miała miejsce w Klubie Aktora SPATiF w
Warszawie (1959). W tym samym roku został wybrany na twórcę muralu w
Oświęcimskim Centrum Kultury, które jest jednym z największych malowideł
tego typu w Europie. W swojej pracy Witold K. śmiało wychodził poza
tradycyjne formy malarskie, tworząc rzeźby, plakaty, a także scenografie
teatralne.
W 1964 roku, dzięki stypendium Ministerstwa Kultury i
Sztuki PRL, wyjechał do Paryża. Wywiózł z Polski rękopis autorstwa
Stanisława Cata-Mackiewicza, który dzięki temu został wydany przez
paryską „Kulturę”. O fakcie dowiedział się Urząd Bezpieczeństwa, przez
co Witold przez wiele lat nie mógł wrócić do kraju. W Paryżu znalazł się
w kręgu artystycznej bohemy. Zaprzyjaźnił się m.in. z pisarzem i poetą
Jacques’em Prévertem, który napisał poemat o jego sztuce. Przez Préverta
poznał Pabla Picassa, który namalował portret artysty. W grupie osób, z
którymi się stykał, była też m.in. Françoise Sagan, najważniejsza
powojenna pisarka francuska. Pierwsza zagraniczna wystawa Witolda miała
miejsce w Galerie 3 + 2, zaskakując i zdobywając uznanie francuskich
krytyków. Jak pisał Philippe Caloni na łamach „Pariscope Magazine”: „Te
niepokojące obrazy to jedno z największych osiągnięć sztuki
współczesnej, a ich twórca to jeden z największych malarzy jutra”.
W
1968 roku postanowił wyjechać do USA. Najpierw jego przystankiem stał
się Nowy Jork. Rok później przeniósł się do Kalifornii, gdzie w Los
Angeles otworzył swoje pierwsze studio-galerię. Żył i pracował także w
Santa Fe i w Denver, gdzie mieszkał od 1980 roku. „Tam czuje się siłę
przestrzeni” – mówi artysta. Pobyt w USA zaowocował nowymi cyklami, jak Czarne Dziury, Zielone Dziury, Linie czy słynna Samotność.
Motyw zaczerpnięty z zaobserwowanej przez artystę sytuacji: Nowy Jork,
witryna sklepowa z luksusowymi futrami, na której tle, na chodniku,
siedział skulony bezdomny. Stąd w kolejnych obrazach z tej serii
symboliczna postać, pozbawiona znaków rozpoznawczych, szczegółów
anatomii, ledwie kilka geometrycznych kształtów, a wszystko układające
się w metaforę opuszczenia i samotności
