WARSZAWA. Projekt do rozwinięcia artykułu 5 ukazu najjaśniejszego pana z dnia ...

WARSZAWA. Projekt do rozwinięcia artykułu 5 ukazu najjaśniejszego pana z dnia 26 maja (7 czerwca) 1846 roku względem oczynszowania włościan w dobrach prywatnych, przygotowany przez Radę Administracyjną Królestwa Polskiego projekt regulujący kwestię oczynszowania chłopów w dobrach prywatnych, zakładający rozwinięcie wcześniej obowiązujących zasad regulujących tę kwestię z artykułu 5 ukazu z 26 V (7 VI) 1846 r.; propozycje zmian miały charakter wstępny, na co wskazuje uwaga: Projekt ten nie jest jeszcze ostatecznie roztrząśnięty ani akceptowany; brak daty, lecz ponieważ powoływano się, jako na panującego (cesarza w Rosji i króla w Polsce), na Aleksandra II dokument musiał powstać po 1855 r., kiedy władca wstąpił na tron, a przed 1863 r. kiedy wybuchło powstanie styczniowe; składa się on z dwóch części podzielonych na artykuły: 1) Zasady oczynszowania – obejmuje artykuły od 1 do 24; 2) Udział władzy w oczynszowaniu – obejmuje artykuły od 25 do 40; pochodzi ze zbiorów Piotra Zaremby (1910-1993), pierwszego polskiego prezydenta Szczecina – na okładce podpis prezydenta; 20 str., st. db., ślad złożenia, drobne zagięcia narożników, zabrudzenia (szczególnie tylnej okładki – ślad atramentu?), okładka miękka, grzbiet wzmocniony papierem; format 4o;
Projekt ten był próbą połowicznego uregulowania kwestii agrarnej na terenie Królestwa Kongresowego. Nie dotyczył kwestii uwłaszczenia chłopów (czyli nadania chłopom prawa własności do posiadanej przez nich ziemi) w sytuacji kiedy reformy uwłaszczeniowe zostały znacznie wcześniej zapoczątkowane w zaborze pruskim (1808-1872) i austriackim (1848), a nawet na innych terenach należących do imperium rosyjskiego (od lutego 1861).